تاريخ 1395/02/06 ساعت 14:38

هر زمان که قیمت نفت یا سایر منابع طبیعی به شکل چشم گیری افزایش پیدا کرده دولت ها بخش خصوصی را به صورت جدی تری نادیده گرفتند.

حسن فروزان فرد

 یکی از مهمترین دلایل توسیعه نیافتگی اقتصادی ایران مربوط به یک سده اخیر می شود، آن هم درآمدهایی بوده که بدون نیاز به تولید ارزش افزوده واقعی صورت گرفته است. یعنی دسترسی به منابع نفتی. این در حالی است که ثروت در یک فضای اقتصادی و کسب و کار معقول و منطقی به نوع دیگری تعریف می شود. در اقتصاد ایران نعمت خدادادی، درآمد محسوب شده و راحت هم خرج شده است. اما باید توجه کرد که از هزینه کرد ثروت، توسعه حاصل نمی شود. توسعه ناشی از تلاش یک جامعه برای ایجاد ارزش افزوده و حرفه ای اقتصادی است. اینکه شما درواقع آنچه که به عنوان درآمد می دانی و  هزینه می کنی و جنسش ثروت بادآورده و خانوادگی است شما را به توسعه نزدیک نمی کند. در ایران پول نفت وارد حساب های دولتی شده و او به نمایندگی از ملت آن را هزینه کرده است. دولت ها هم اغلب توانایی هزینه کرد درست را به گونه ای که نتیجه توسعه ای بدهد ندارند.

هر زمان که قیمت نفت یا سایر منابع طبیعی به شکل چشم گیری افزایش پیدا کرده دولت ها بخش خصوصی را به صورت جدی تری نادیده گرفتند. اگر برگردیم به تاریخ برنامه های توسعه در ایران و چند دهه قبل می بینیم که در برنامه های توسعه نقش بخش خصوصی جدی است. بخش خصوصی دهه چهل و پنجاه اقداماتی در حوزه های تجارت و صنعت انجام داده است. به مرحله ای از تولید در داخل رسیده و صادرات را رقم زده است. اما در سال های میانی دهه پنجاه درست زمانی که دولت صاحب یک منبع گسترده ناشی از افزایش قیمت فروش نفت می شود رفتارش تغییر می کند و سعی می کند سرعت توسعه را از طریق هزینه کرد بیشتر منابع افزایش دهد. همین الان مشاهده می کنید که کاهش قیمت نفت در چند سال گذشته زمینه را برای آمادگی دولت  برای به رسمیت شناختن بخش خصوصی فراهم کرده است. چندسال  قبل که قیمت نفت بسیار گران بود، حرف جدی از بخش خصوصی در میان نبود و دولت یک تنه می خواست به سر منزل مقصود برساند. با توجه به حجم بزرگ دولت در اقتصاد و مدیریت یک تنه درآمدهای نفتی توسط این بخش، نقش دولت در برنامه های توسعه اینگونه افزایش پیدا کرده است.

تجربه 35 ساله جمهوری اسلامی در ایران وروی کار آمدن دولت ها با شعارهای متفاوت در زمینه رفاه، اصلاحات و عدالت و تلاش آن ها برای اولویت بندی دو مقوله فرهنگ و اقتصاد، نشان می دهد که نمی توان در این زمینه اولویت تعیین کرد. اولویت بندی ها در این دوره بیشتر نظری بوده تا جنبه عملی و واقعی داشته باشد. اقدامات دولت ها طی این سال ها به توسعه منجر نشده بلکه در حوزه هایی معطلی داشتیم و در حوزه هایی تحریک هایی صورت گرفته. نگاه من این است که باید بصورت جامع هر سه حوزه اقتصاد، فرهنگ و سیاست را دید و با یک نگاه معتدل همه را به رسمیت شناخت. توسعه حاصل نگاه متعادل و متوازن به عوامل فرهنگی، سیاسی و اقتصادی است.

منبع : اخذ کارت بازرگانی و عضویت ثروت بادآورده و توسعه نیافتگی ایران
برچسب ها : توسعه ,دولت ,خصوصی ,هزینه ,کرده ,افزایش ,پیدا کرده ,افزایش پیدا ,توسعه حاصل ,ثروت بادآورده ,حوزه هایی ,سایر منابع طبیعی